De meeste mensen denken dat het doel van goede seks is om iets te voelen. Maar wat als een groot deel van je probleem is dat je überhaupt niet weet hoe je je moet voelen? Dan is het tijd om het over pleziermapping te hebben!
Er is een verschil tussen je in een seksuele situatie bevinden en in je eigen lichaam aanwezig zijn tijdens een seksuele situatie. Het eerste betreft fysieke nabijheid. Het tweede is iets heel anders. Het is het verschil tussen jezelf van bovenaf bekijken en daadwerkelijk aanwezig zijn in je eigen lichaam. Veel mensen brengen jaren door in de eerste staat zonder ooit te ontdekken hoe ze de tweede kunnen bereiken.
Dit is geen persoonlijkheidsgebrek. Dit is een tekort aan vaardigheden. En net als elke andere vaardigheid kan ook deze ontwikkeld worden.
Waarom we ons van elkaar loskoppelen
Het lichaam beschikt over beschermingsmechanismen. Wanneer een situatie bedreigend, overweldigend of verwarrend aanvoelt, kan het zenuwstelsel zich als overlevingsstrategie loskoppelen van de zintuiglijke waarneming. Dit noemen we dissociatie. Het is hetzelfde mechanisme dat ervoor zorgt dat iemand een black-out krijgt wanneer het alarm afgaat, of dat iemand in staat stelt te functioneren tijdens een crisis die hij of zij pas later volledig zal verwerken.
In seksuele contexten uit dissociatie zich vaak als gevoelloosheid, als jezelf observeren alsof je van buitenaf naar je lichaam kijkt, of als het ervaren van genot zonder het daadwerkelijk te voelen. Iemand kan jarenlang seksueel actief zijn en toch geen duidelijk beeld hebben van wat zijn of haar lichaam daadwerkelijk ervaart tijdens intimiteit.
Dit hoeft niet per se trauma-gerelateerd te zijn. Sommige mensen hebben simpelweg nooit geleerd om sensaties in deze context te ordenen. Anderen groeiden op in een omgeving waar seksualiteit als iets beschamends of onzichtbaars werd beschouwd, waardoor ze leerden hun lichaam los te zien van hun seksuele zelf. Weer anderen hebben last van prestatieangst, waardoor ze in hun hoofd blijven hangen in plaats van in hun lichaam.
De rode draad is deze: gewaarwording is niet automatisch. Het lichaam zendt niet uit wat het voelt. Je moet het vermogen ontwikkelen om het te kunnen ontvangen.
Wat belichaming werkelijk betekent
Belichaming is de praktijk van het bewonen van je eigen lichaam in plaats van het van buitenaf te observeren. Het is niet hetzelfde als body positivity of zelfacceptatie, hoewel die concepten er wel aan kunnen bijdragen. Belichaming is specifieker. Het is het voortdurende, gevoelde besef van aanwezig te zijn in je eigen fysieke ervaring.
In een seksuele context betekent lichamelijkheid het voelen van warmte, druk, textuur, gewicht en beweging op het moment dat ze zich voordoen. Het betekent opmerken wanneer een deel van je lichaam geactiveerd wordt en een ander niet. Het betekent sensaties registreren voordat je denkende brein ze als goed of slecht, gepast of ongepast bestempelt.
Dit is moeilijker dan het lijkt. De meesten van ons hebben decennialang geleerd om gevoelens te onderdrukken met ons denken. We leren analyseren in plaats van voelen, presteren in plaats van ontvangen, observeren in plaats van ons over te geven.
De eerste stap is erkennen dat dit een aparte vaardigheid is, los van verlangen, aantrekkingskracht of opwinding. Je kunt iemand willen, enthousiasme tonen, zelfs een orgasme bereiken, zonder dat je tijdens de ervaring volledig in je lichaam aanwezig bent. Veel mensen leven jarenlang zo zonder het te beseffen.
Lichaamsbewustzijnscheck
Voordat je iets met een partner probeert, begin eerst alleen. Lichaamsbewustzijn tijdens seks wordt opgebouwd door eerst lichaamsbewustzijn buiten de seks te ontwikkelen.
Zoek een moment waarop je niet gestoord wordt. Ga liggen of comfortabel zitten. Sluit je ogen. Haal een paar keer rustig adem. Scan vervolgens langzaam je lichaam van top tot teen en merk op wat je voelt, zonder te proberen iets te veranderen.
Waar voel je spanning? Waar voel je helemaal niets? Waar voelt je lichaam het meest levendig? Waar voelt het gevoelloos of afgesloten? Oordeel niet over wat je voelt. Observeer het gewoon.
Deze oefening klinkt simpel, en dat is het ook. Dat betekent echter niet dat het makkelijk is. Als je jarenlang niet op je lichaam hebt gelet, zal het nu ongemakkelijk, onnatuurlijk of zelfs frustrerend aanvoelen om ermee te beginnen. Dat is normaal. Het doel is niet om een diepgaande ervaring te hebben. Het doel is om de gewoonte te ontwikkelen om je lichaam te vragen wat het voelt.
Ademhalen als toegangspoort
De ademhaling is een van de meest directe manieren om je zenuwstelsel te beïnvloeden en in realtime weer contact te maken met je lichaam. Wanneer we ons afgescheiden voelen of angstig zijn, wordt onze ademhaling oppervlakkig, hoog in de borst en onregelmatig. Dit houdt het lichaam in een staat van lichte alertheid.
Bewust ademen doorbreekt dit patroon. Probeer dit: adem langzaam in door je neus, tel tot vier. Houd je adem in, tel tot vier. Adem langzaam uit door je mond, tel tot zes of acht. Herhaal deze cyclus een aantal keer, terwijl je je bewust blijft van je lichaam.
Let tijdens het ademen op hoe de sensaties veranderen. Voel je je borstkas uitzetten? Je buik omhoogkomen? Een gevoel van warmte of ontspanning dat zich door je ledematen verspreidt? Dit zijn signalen dat je zenuwstelsel de situatie begint te vertrouwen.
Deze oefening kan vóór de seks, tijdens de seks of als een op zichzelf staande lichaamsgerichte oefening worden gebruikt. Hoe meer je het buiten de seksuele context oefent, hoe beter je het daarin kunt toepassen.
Plezier in kaart brengen
De meeste mensen hebben een beperkte kaart van wat prettig aanvoelt. Ze weten wat fijn is in vertrouwde contexten, door vertrouwde aanrakingen en in vertrouwde situaties. Om die kaart uit te breiden, is doelbewuste verkenning nodig.
Pleziermapping houdt in dat je tijd besteedt aan het ontdekken van wat je lichaam daadwerkelijk voelt, in plaats van wat je denkt dat het zou moeten voelen of wat je is verteld dat het zou moeten voelen. Dit is iets anders dan masturbatie, hoewel het daar wel deel van kan uitmaken. Het verschil zit hem in de aandacht. Bij pleziermapping gaat het om opmerken, niet om bereiken.
Neem de tijd om je lichaam met rustige, bewuste aandacht te verkennen. Gebruik je handen, voeten, tong of andere zintuigen. Beweeg langzaam. Merk het verschil op tussen wat opwindend aanvoelt en wat neutraal aanvoelt, tussen wat prettig aanvoelt en wat helemaal niets voelt. Haast je niet naar opwinding. Blijf in het proces van het in kaart brengen van plezier.
Na verloop van tijd bouwt dit een steeds gedetailleerdere lichaamskaart op. Je zult merken dat sensaties gevarieerder en interessanter zijn dan je dacht. Je zult plekken ontdekken die anders aanvoelen dan je had verwacht. Je zult leren dat plezier niet één ding is, maar vele dingen. Welkom bij pleziermapping!
Werken met sensaties
Nu we weten hoe pleziermapping werkt, kunnen we verder. Er is een verschil tussen door ongemak heen bijten en sensaties toelaten zonder een reactie af te dwingen.
Wanneer je een onprettige of onbekende sensatie ervaart, is je instinct vaak om die te vermijden, je ertegen te verzetten of te proberen die met je gedachten te onderdrukken. Dit zorgt ervoor dat je nog verder van je lichaam losgekoppeld raakt.
Een andere benadering is om je open te stellen voor de gewaarwording. Niet per se om ervan te genieten, maar om het te laten zijn zonder ertegen te vechten. Om nieuwsgierig te blijven. Om te voelen hoe het in je lichaam aanvoelt, zonder het meteen als slecht te bestempelen.
Dit is een subtiel maar belangrijk onderscheid. Het gaat er niet om pijn te verdragen of jezelf door iets heen te worstelen dat echt verkeerd is. Het gaat erom de ruimte te vergroten voor wat je kunt voelen zonder je automatisch af te sluiten.
Capaciteit opbouwen in de loop van de tijd
Dit werk is geen kwestie van één sessie. Lichaamsbewustzijn is een oefening die zich in de loop van de tijd ontwikkelt, door herhaling, aandacht en geduld.
Sommige mensen merken binnen enkele weken al veranderingen. Anderen hebben er maanden voor nodig. Sommigen ervaren na één sessie met pleziermapping dat bepaalde delen van hun lichaam voor het eerst in decennia weer ontwaken. Weer anderen ontdekken dat dit soort langzame processen ongemakkelijke gevoelens naar boven brengt die ze niet hadden verwacht.
Beide reacties zijn geldig. Het lichaam onthoudt wat het heeft meegemaakt. Het ontsluiten van sensaties betekent soms ook het ontsluiten van gevoelens, en gevoelens kunnen overweldigend zijn als ze lange tijd zijn weggestopt.
Geef jezelf de tijd. Doe het rustig aan. Merk op wat je voelt, zonder de behoefte te voelen het meteen op te lossen of te begrijpen. Het proces is net zo belangrijk als het resultaat.
Als de ontkoppeling van het lichaam dieper geworteld is, probeer dan Pleasure Mapping
Sommige mensen merken dat geen enkele vorm van ademhalingsoefeningen, meditatie of individuele verkenning voldoende is om hun relatie met hun lichaam te veranderen. Mogelijk dragen ze trauma's met zich mee die meer gestructureerde ondersteuning vereisen.
Somatische therapie, sekstherapie en traumagerichte lichaamstherapie zijn specifieke hulpmiddelen hiervoor. Deze benaderingen werken met het lichaam als de belangrijkste plek voor verandering, in plaats van te proberen een patroon dat in het zenuwstelsel is verankerd, te doorbreken door erover na te denken of erover te praten.
Als je jezelf in deze beschrijving herkent, beschouw dit dan niet als een mislukking. Het is een aanwijzing dat je wellicht meer ondersteuning nodig hebt dan een zelfstudie kan bieden. Dat is geen zwakte, maar informatie.
Blooming Wild Sessions biedt lichaamsgerichte ondersteuning aan mensen die worstelen met gevoelens van disconnectie, gevoelloosheid en schaamte in intieme situaties. Als je klaar bent om te ontdekken wat lichaamsgerichte therapie inhoudt met deskundige begeleiding, sta je van harte welkom.
De toestemming die je al hebt
Je hebt geen toestemming nodig om meer in je lichaam te voelen. Die capaciteit heb je altijd al gehad. De vraag is of je de middelen en de veiligheid hebt gekregen om die capaciteit te benutten.
Begin waar je bent. Oefen de ademhaling. Doe een lichaamsscan. Beweeg langzaam. Merk op wat je voelt. Laat het opmerken een gewoonte worden.
Je lichaam is niet kapot. Het wacht erop dat je weer naar binnen gaat.
Als dit artikel je aansprak, is je volgende stap niet meer theorie, maar ervaring.
Klaar om de diepte in te gaan?
Lichaamsgerichte therapie voor mensen die niet alleen de theorie willen, maar ook willen leren hoe ze weer seksueel en emotioneel levendig kunnen zijn.
Ze schrijft voor Rebelsluts over alles wat pikant is en heeft een bijzondere interesse in het overbruggen van de kloof tussen intimiteit en het echte leven.